به گزارش گروه فرهنگی ایرنا از روابط عمومی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، منیژه هادیان دهکری گفت: در حالی هفته پژوهش سال جاری را برگزار میکنیم که همچنان همه گیری کرونا زندگی ما را تحت تاثیر خود قرار داده اما این شرایط سخت فرصت هایی را نیز ایجاد کرد که بتوانیم فارغ از محدودیت های مکانی داشته های علمی و تخصصییمان را با استفاده از فضای مجازی با یکدیگر به اشتراک بگذاریم.
هادیان تصریح کرد: با توجه ویژه به اسناد بالادستی و اولویتهای کلان کشوری همچون برنامه ششم توسعه همچنین اولویتهای وزارت متبوع یعنی توجه ویژه به گردشگری مبتنی بر بومگردی با موافقت و تصویب شورای پژوهشگاه و هیات امنای آن در سال ۱۳۹۸ اولویت پژوهش این پژوهشگاه بر استانهای جنوب شرق یعنی سیستان و بلوچستان و کرمان معطوف شد. علاوه بر این انجام طرح های پژوهشی بنیادین و کاربردی در راستای شناخت، معرفی، احیاء و حفاظت از آثار از دیگر فعالیتهای حاکمیتی پژوهشگاه و منطبق بر اولویت های معاونت میراث فرهنگی در دستور کار قرار گرفت.
در همین ارتباط با برقراری ارتباط و یا انعقاد تفاهمنامههای لازم با سایر دستگاههای دولت همچون معاونت های توسعه روستایی و مناطق محروم و امور زنان و خانواده نهاد ریاست جمهوری، موسسه پژوهش های برنامه ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی وابسته به وزارت جهاد کشاورزی و مرکز ملی فرش ایران تلاش شد تا با همافزایی و بهره برداری از ظرفیتهای موجود در کشور امکان تحقق اهداف پیشبینی شده فراهم شود. طی سال پژوهشی گذشته پژوهشگاه تعداد ۱۳۷ طرح پژوهشی موظفی و ۸۸ طرح پیمانی را انجام داده است.
وی افزود: علاوه بر این انجام طرح های پژوهشی بنیادین و کاربردی در راستای شناخت، معرفی، احیاء و حفاظت از آثار از دیگر فعالیتهای حاکمیتی پژوهشگاه و منطبق بر اولویت های معاونت میراث فرهنگی در دستور کار بوده است.
خلاصه فعالیتهای پژوهشی، گروههای پژوهشی، پژوهشکدهها و سایر واحدهای مربوطه به شرح ذیل است:
۱. طی یک سال گذشته یعنی از آذر ۱۳۹۸ تا آذر ۱۳۹۹، ۱۴۹ مجوز برای بررسیهای باستانشناسی، کاوش و گمانهزنی به منظور تعیین عرصه و حریم، گمانهزنی استعلامی و مطالعات طرحهای عمرانی صادر شده است که ۴۱ مورد آن مربوط به طرح های شناسایی و بررسی های باستان شناختی مرتبط با تهیه پیوست تخصصی برای طرح های عمرانی و توسعه ای، موضوع ماده ۱۰۰ قانون برنامه ششم توسعه بوده است.
۲. یکی از پروژه های حائز اهمیت و مورد اولویت وزارت طی سال های گذشته تهیه سامانه نقشه باستان شناسی بوده است که با تلاش های زیاد این سامانه طراحی و به مرحله بهره برداری رسیده و ورود اطلاعات در آن در حال انجام است.
۳. با عنایت به بند ب ماده ۹۸ قانون برنامه ششم توسعه که تاکید بر شناسایی و مستندنگاری آثار ملموس و ناملموس، و در ادامه فعالیت های انجام شده در سال گذشته با اولویت خراسان جنوبی تهیه و تکمیل مدخلهای مربوط به اطلس های مردم شناسی زبان شناسی و هنرهای سنتی در استان های هدف با تلاش همکاران در همین پژوهشکد صورت گرفته است. گرد آوری و تکمیل اطلاعات آوا نویسی زبانهای استان کرمان یکی از دستاوردهای این اطلس ها می باشد.
۴. اهمیت توجه به زبان مادری و عوامل مختلف تهدید کننده آن از جمله خطر خشکسالی و خالی شدن روستاها از سکنههای خود در مناطق محتلف کشور طرحی با عنوان زبان و گویشهای در معرض خطر در دستور کار متخصصان زبان را قرار داد که مطالعات مربوط به آن در استان های جنوب شرق آغاز و در حال انجام است.
۵. هنرهای سنتی با پیشینه طولانی در تاریخ کشور منعکس کننده فرهنگ سنتی، بینش و اعتقادات ایرانی- اسلامی این مرز وبوم هستند. موضوع مستند نگاری و احیا هنرهای سنتی علاوه بر حفاظت آنها نقش مهمی در توسعه بوم گردی واشتغالزایی ایفا میکنند در این خصوص تعدادی از کارگاههای سنتی احیا و به بهره برداری رسیدند که دستگاه بافت مخمل هفت رنگ و دستگاه پارچه بافی خانگی با بافت زربفت و ساز سنتی قیچک استان سیستان و بلوچستان و احیاء شیوه چاپ کلاغهای روسریهای لری (گل ونی) از آن جمله میباشند.
۶. در راستای تهیه بانک اطلاعات هنرمندان، طی سال گذشته ۲۲۷ مصاحبه با هنرمندان شناسایی شده صورت گرفته و اطلاعات آنها وارد سامانه شده است. علاوه بر این در جهت حمایت از هنرمندان و ایجاد ساز و کارهای ترویج کارآفرینی، توسعه و بهبود کسب و کارهای کوچک سند سیاستی اقتصاد هنرهای سنتی با همکاری متخصصان مختلف اقتصاد و پژوهشگران هنرهای سنتی تهیه شده است.
۷. از دیگر اطلس های در دست تهیه در سال جاری اطلی میراث طبیعی استانهای کرمان و سیستان و بلوچستان بر پایه اطلاعات جغرافیایی GIS ..(اطلاعات تولید شده در طرح اطلسها و بانکهای اطلاعاتی یکی از منابع مهمی در راستای ایجاد اقامتگاههای بومگردی خواهند بود. )
۸. ضمن تهیه پرونده ثبت سه روستای بارگدن، کوچکدام، کددپ سفیدکوه مکران در منطقه سفید کوه در نیک شهر و روستای الگن طرح های پژوهشی مردم شناسی، زبان شناسی و هنرهای سنتی به منظور ایجاد اقامتگاه های بومگردی و توسعه این روستاها تصویب و در حال انجام می باشد.
۹. علاوه بر این همکاری با بنیاد الگن در جهت احیای جنگلهای بلوط حوزه زاگرس و روستای الگن به عنوان بخشی از میراث طبیعی منطقه نقش مهمی در حفاظت جنگل ها یعنی موضوع بند ب ماده ۱۰۰ برنامه ششم در جهت ساماندهی گردشگری جنگل های شمال و شمال غرب کشور و زاگرس خواهد داشت.
۱۰. از آنجا که ایجاد اقامتگاه های بومگردی مبتنی بر حفظ محیط زیست، توجه به ارزش های فرهنگی و بومی هر منطقه میباشد لذا اقامتگاه های بومگردی در مناطق مختلف اقلیمی ایران نیازمند دستور العمل های خاص خود می باشند که بر همین اساس طرح پژوهشی با عنوان تدوین استاندارهای بوم گردی به تفکیک چند اقلیم و معماری در ایران نیز برای استانهای جنوب شرق به اجرا درآمد.
۱۱. با ثبت کویر لوت در فهرست میراث جهانی توسط معاونت میراث فرهنگی زمینه تعریف و تبیین طرح پژوهشی با هدف دستیابی به یک روششناسی مناسب برای تدوین دستورالعمل بهرهبرداری پایدار از میراثهای طبیعی ثبت شده در کشور و با استفاده از پشتوانههای قانونی میراثطبیعی و با توجه به شرایط ایران فراهم و طرحی با عنوان دستورالعمل بهره برداری پایدار از میراث طبیعی ثبت شده با تاکید بر اثر ثبت جهانی لوت آغاز به کار کرد.
۱۲. با توجه به شناخت الگوهای منظری کشاورزی که از اهمیت زیادی در توسعه پایدار و حفظ منابع زیستی کشور دارد ثبت ملی ۸ الگوی میراث کشاورزی که پیش از این شناسایی و مستندنگاری شده بودند با همکاری معاونت محترم میراث فرهنگی انجام شد که با انعقاد تفاهمنامه همکاری با موسسه جیاس مقدمات ثبت شناسایی سیستمهای میراث کشاورزی مهم جهانی در منطقه جنوبی ایران در فهرست میراث جهانی فراهم شده است.
۱۳. استعلام اولویت های معاونت میراث فرهنگی در وزارت منجر به تعریف و اجرای طرحهای پژوهشی از جمله دستورالعمل تعیین حریم بناهای تاریخی، شیوههای سنتی حفاظت از باغها بر اساس متون و اسناد تاریخی و همچنین طرحهای مطالعه پیرامون جزییات اجرایی بناها و سازههای سنتی خشتی، سنگی، آجری و چوبی شد.
۱۴. اخیرا شاهد حوادث طبیعی و انسانساخت در ایران و جهان بودیم که ضرورت هر چه بیشتر مدیریت مواجهه با حوادث تهدید کننده بناهای تاریخی در کشور را نشان میدهد. در همین ارتباط طرح های پژوهشی در خصوص موضوع بحران های آتش سوزی و زلزله تعریف و اجرا شده است. در همین ارتباط دومین همایش تخصصی توانمندسازی میراث معماری و شهری در برابر زلزله در بهمن سال گذشته برگزار شد و سومین همایش آن نیز در اسفند سال جاری پیش بینی شده است.
۱۵- بحران کرونا نیز از همان روزهای اول مورد توجه پژوهشگاه برای بررسی تاثیرات اجتماعی و فرهنگی قرار گرفت و برگزاری همایش ملی پیامدهای اجتماعی و فرهنگی کرونا بر حوزههای میراث فرهنگی، گردشگری، صنایعدستی و فرهنگی خلاق و هنرهای سنتی با مشارکت پژوهشگاه میراث فرهنگی، پژوهشگاه هنر و ارتباطات و پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی در دستور کار قرار گرفت که تاکنون ۵۳ نشست تخصصی در این زمینه برگزار شده است. علاوه بر این انتشار ویژه نامه نشریه پژوهش گردشگری با موضوع گردشگری پسا کرونا و همچنین فیلم های آموزشی و دستورالعملهای لازم برای محیط های موزه ای و فعالیت در محوطه های باستانی در دوران همه گیری کرونا جهت بهره برداری متخصصان مربوطه تهیه گردید.
۱۶. بند ب ماده ۹۸ قانون برنامه ششم توسعه توجه به حفاظت از آثار در حوزه ایران فرهنگی را مورد تاکید قرار داده است. اجرای طرح های پژوهشی و برنامههای فرهنگی مثل برگزاری نمایشگاه پژوهشی با عنوان «نقش ایران و زبان فارسی در گسترش مساجد جهان» در پاکستان از جمله کتابهای منتشر شده این حوزه کتیبه های بخارا، و جمهوری آذربایجان است.
۱۷. خوشبختانه حتی در دوران کرونا بخشی از فعالیت های بینالمللی دیگر نیز از طریق انعقاد قرارداد و اجرای طرحهای پژوهشی با آلمان، ایتالیا، استرالیا و فرانسه همچون: پروژههای تحت حمایت بنیاد پژوهش آلمان DFG همکاری با پروژه معدن نمک چهرآباد زنجان ششمین فصل پژوهش مشترک باستانشناسی در منطقه جیرفت استان کرمان با همکاری دانشگاه توبینگن آلمان مطالعات باستانشناسی مشترک شهر سوخته با همکاری دانشگاه سالنتو ایتالیا از جمله فعالیتهای پژوهشگاه در این بازه زمانی بوده است.