از سیر تا پیاز عملیات اچ ۳

الف جمعه 15 فروردین 1404 - 12:54
عملیات حمله به اچ ۳ را که به حمله هوایی به پایگاه هوایی الولید نیز شهرت دارد، می توان از بزرگترین عملیات های هوایی جهان قلمداد کرد. حماسه ای که تیزپروازان نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران آن را رقم زدند.

به گزارش ایسنا، جماران نوشت: حمله به اچ ۳ یا همان عملیات اچ ۳ را که درواقع از بزرگ‌ ترین عملیات‌ های جهان بوده و به نام فانتوم‌ ها ثبت شده، دلاورمردان نیروی هوایی جمهوری اسلامی رقم زدند. آنان در پانزدهم فروردین سال ۶۰ و در حمله به پایگاه هوایی الولید واقع در نزدیکی مرز عراق با اردن آن را به‌کلی نابود کردند.

خورشید در روز ۱۵ فروردین سال ۱۳۶۰ شاهد عملیاتی بی‌نظیر از سوی نیروی هوایی ایران بود که باعث شد ضربه محکمی به دشمن وارد شده و ۴۸ فروند هواپیماهای شکاری، بمب افکن (شامل میگ۲۱، میگ ۲۳، سوخو ۲۰، سوخو ۲۲، توپولف ۱۶ و میراژ) منهدم یا آسیب جدی دید.

این عملیات که از لحاظ فنی از پیچیده‌ ترین عملیات‌ های جهان محسوب می‌ شود با چهار بار سوخت‌گیری انجام شد و در طی آن جنگنده‌ های ایرانی سه هزار و ۵۰۰ کیلومتر را طی کردند تا به محل عملیات برسند. در این عملیات سرلشکر خلبان شهید «حسین خلعتبری مکرم»، سرتیپ خلبان شهید «محمود خضرایی»، سرگرد خلبان شهید «علی خسروی»، سرگرد خلبان شهید «عبدالله رضایی» و سرگرد خلبان شهید «پورسرابی» از خلبانان جنگنده‌ های ایرانی بودند که بعدها به درجه رفیع شهادت دست پیدا کردند.

در آن روزها منابع اطلاعاتی ایران متوجه شدند که عراق تعداد قابل توجهی از جنگنده‌ های خود را در دورترین نقطه غربی عراق در اردوگاه‌ های سه گانه اچ (اچ۳ یا الولید) پنهان کرده تا از آتش نیروهای ایرانی دور بماند.

در صورت انجام معمول این عملیات، نیروهای هوایی ایران باید از مرز غربی ایران وارد آسمان عراق می‌ شدند و از بالای شهرها و تأسیسات جنگی به‌روز عراق می‌ گذشتند و در این حالت احتمال پیروزی بسیار کم بود، در این بین باید جنگنده‌ های عراقی را نیز بر شرایط دشوار این حمله اضافه کرد که احتمال پیروزی را حتی به صفر می‌ رساندند، پس باید راهی انتخاب می‌ شد که هزینه و مسیر بیشتری داشت اما احتمال پیروزی در آن بیشتر بود، به این ترتیب عملیات فانتوم‌ها (حمله به اچ ۳) شکل گرفت.

در تاریخ چهارم آوریل سال ۱۹۸۱(۱۵ فروردین سال ۱۳۶۰)، یکی از پیچیده‌ ترین عملیات‌های هوایی جهان اتفاق افتاد که در طی آن هشت فروند جنگنده اف-۴ با دو مرحله سوخت‌گیری هوایی موفق شدند از مرز مشترک هوایی عراق با ترکیه گذشته و از نقطه مشترک مرزی سوریه با عراق وارد محدوده هوایی عراق شده و عملیات را با موفقیت کامل به انجام برسانند.

عملیات به این شکل بود که این هشت جنگنده از پایگاه سوم شکاری نوژه به آسمان برمی‌خاستند، قرار بر این بود بر فراز دریاچه ارومیه از نقطه مرزی مشترک ایران، عراق و ترکیه به سوی هدف حمله کنند. در تمام طول مسیر هواپیماهای ایرانی برای گریز از رادارهای شناسایی باید با ارتفاع بسیار کم یعنی حدود ۲۰ تا ۳۰ متری از سطح زمین پرواز می‌ کردند و پس از پشت سر گذاشتن کوهستان‌های مرزی ترکیه و عراق خود را به مرز سوریه با عراق می‌ رساندند و پس از یک نوبت سوخت‌گیری در آسمان به سمت اچ۳ حمله می‌ بردند.

از آنجا که برد این عملیات سه برابر بیشتر از برد جنگنده‌ ها بود، باید در طول عملیات حتماً چهار بار سوخت‌گیری انجام می‌ شد، به همین دلیل طبق برنامه باید ابتدا دو فروند بویینگ ۷۰۷ برای رساندن سوخت به فانتوم‌ ها از فرودگاه تهران برخاسته و با آنان در بالای دریاچه ارومیه ملاقات و مرحله اول سوخت‌گیری را انجام می‌ دادند. همزمان دو فروند هواپیمای ۷۴۷ سوخت‌رسان دیگر از فرودگاه دمشق در سوریه بلند شده و مرحله دوم و سوم سوخت‌گیری هوایی در خاک سوریه انجام می‌ گرفت. طبق برنامه‌ریزی عملیات، پس از هر نوبت سوخت‌گیری هواپیمای مادر باید صبر می‌ کردند تا فانتوم‌ ها عملیات‌شان را بر فراز الولید انجام دهند و در راه بازگشت دوباره عملیات سوخت‌گیری هوایی را انجام می‌داد.

در روز عملیات دو گروه چهار فروندی از جنگنده‌ های ایرانی از فرودگاه همدان با نام‌های «البرز» و «الوند» به آسمان پرواز کردند و پس از سوخت‌گیری، از شمال شرق عراق و از فراز کوه‌های آرارات وارد منطقه مشترک مرزی عراق و ترکیه شدند و در ارتفاع پایین بر فراز کوهستان‌ های این منطقه به سمت غرب عراق حرکت کردند. در همین حین هواپیماهای مختلف نیروی هوایی از جمله اف-۴، اف-۵، اف-۱۴، سی-۱۳۰ و بونانزا در حال انجام ماموریت‌ های گشت هوایی، دیده‌ بانی بصری در نقاط کور راداری و شنود الکترونیکی بودند.

در طی این عملیات مهم و تحسین‌برانگیز در مجموع بیش از ۴۸ هواپیمای عراقی که بیشتر آن‌ها بمب‌افکن‌های روسی که شامل میگ ۲۳، سوخو ۲۰، تییو ۱۶، تییو ۲۲ بودند به کلی نابود شدند.

فانتوم‌ ها باز به همان شیوه‌ ای که آمده بودند خود را از دید رادارهای عراقی پنهان کرده و در نقطه‌ی موعود پس از سوخت‌گیری دوباره، پرواز خود را به سمت ایران ادامه دادند. هواپیمای سوخت‌رسان که ماموریتش به اتمام رسیده بود با خروج از نوار مرزی عراق و ترکیه از طریق آسمان ترکیه به تهران بازگشت. قبل از عبور فانتوم‌ها از مرز عراق دفاع ضدهوایی این کشور که متوجه هواپیماهای ایرانی شده بود به سمت آن‌ها شلیک کرد و یکی از هواپیماها مورد اصابت قرار گرفت و دیگر نمی‌ توانست تا رسیدن به پایگاه به پرواز خود ادامه دهد و با فرود بر جاده‌ ای اتومبیل‌رو در آذربایجان غربی عجایب این حمله را کامل کرد و داغ آسیب‌ رساندن به ایرانیان را بر دل عراقی‌ها گذاشت.

حمله و گریز برای سردرگمی دشمن

پس از گذشت مدتی عراقی‌های غافلگیر شده تازه دریافتند که یکی از پیچیده‌ترین و جسورانه‌ترین حملات تاریخ شکل گرفته و این حمله از سوی ایرانی‌ها بوده است. در آن شرایط که ایران تنها در مقابل استکبار جهان ایستاده بود و تنها با توکل و نیروهای مؤمن با دستانی تقریباً خالی به سمت دشمن حمله می‌ برد تحقق چنین حمله عجیب و مهمی با به‌جا گذاشتن تلفات بسیار و بدون وارد شدن خسارت به نیروهای ایرانی بسیار شگفت‌آور بود و تمام کارشناسان نظامی غرب را انگشت بر دهان کرد.

پس از اتمام جنگ تحمیلی سرتیپ فرج‌الله برات‌پور، فرمانده این عملیات و سایر خلبان‌های ایرانی شرکت‌کننده در این حمله تحت عنوان «اسطوره‌های نیروی هوایی ایران» تجلیل شدند.

تلفات عراق: خسارات و تلفات ارتش عراق در این حمله به صورت تقریبی قابل برآورد است و حداقل تلفات این حمله به این صورت است:

  • سه فروند هواپیما آنتونوف-۱۲
  • یک فروند بمب‌افکن توپولف-۱۶
  • پنج فروند سوخو-۱۷
  • چهار فروند میگ-۲۱
  • هشت فروند میگ-۲۳
  • دو فروند داسو میراژ اف۱
  • چهار فروند هلیکوپتر

همچنین یازده فروند هواپیمای دیگر به گونه غیر قابل تعمیری خسارت دیدند که دو فروند از آنها بمب افکن توپولف-۱۶ بود.

در این بین دو خلبان عراقی و چهارده پرسنل دیگر عراقی، سه فرد مصری و یک افسر آلمان شرقی کشته شدند و نوزده عراقی، چهار مصری و دو اردنی به‌شدت زخمی شدند.

منبع خبر "الف" است و موتور جستجوگر خبر تیترآنلاین در قبال محتوای آن هیچ مسئولیتی ندارد. (ادامه)
با استناد به ماده ۷۴ قانون تجارت الکترونیک مصوب ۱۳۸۲/۱۰/۱۷ مجلس شورای اسلامی و با عنایت به اینکه سایت تیترآنلاین مصداق بستر مبادلات الکترونیکی متنی، صوتی و تصویری است، مسئولیت نقض حقوق تصریح شده مولفان از قبیل تکثیر، اجرا و توزیع و یا هرگونه محتوای خلاف قوانین کشور ایران بر عهده منبع خبر و کاربران است.